Borcun Muaccel Olması Nedir?

Borcun muaccel olması, söz konusu borcun ödenebilir hale gelmesini ifade eder. Diğer bir ifade ile borcun muaccel olması ile alacaklı borçludan ödeme talebinde bulunabilir. Borcun bu şekilde muaccel hale gelmesi ile borçlu, borcun ifasından kaçınması imkansız hale gelir.

Muaccel; Peşin, vadesi gelmiş ödenmesi gereken

Muacceliyet; Borcun vadesinin gelmiş olması

Muaccel Borç Ne Demek?

İcra ve İflas Kanunumuz ile Borçlar Kanunumuza göre herhangi bir borcun vadesi gelmeksizin talep edilmesi mümkün değildir. Muaccel borç ise borcun vadesinin veya ödeme zamanın gelmesidir. Bu aşamadan sonra borçlunun söz konusu borcun vadesinin veya zamanının gelmediğini belirtmesi söz konusu olamaz.

Borç Ne Zaman Muaccel Hale Gelir?

Hukuki açıdan aşağıdaki durumların gerçekleşmesi ile borcun muaccel olması söz konusu olur.

1. Borcun vadesi geldiğinde
2. Şarta bağlı borçlarda şartların gerçekleşmesi ile
3. Muacceliyet kaydı bulunması halinde
4. Yasa gereği Muacceliyet

Borcun Muaccel Hale Gelmesine Örnekler

• Alacaklı ile borçlu arasında yapılan borç sözleşmesinde borcun 01.01.2026 tarihinde ödeneceği konusunda bir hüküm yer alması halinde söz konusu tarih geldiğinde borç kendiliğinden muaccel hale gelmiş olur. Aksine bir anlaşma bulunmadıkça alacaklı bur tarihten önce icra takibi başlatamayacağı gibi borcunu da ayrıca talep edemez.
• Şarta bağlı borçlarda söz konusu şart gerçekleşmeden borcun muaccel hale gelmesi mümkün değildir. Örneğin herhangi bir taşınır veya taşınmazın satışı sonrası borcun ödeneceği konusunda bir anlaşma bulunması halinde bu taşınır veya taşınmazın satışının yapılmadan borcun muaccel hale gelmesinden söz etmek mümkün değildir.
• Ceza hukuku veya özel hukuk fark etmeksizin herhangi bir fiil nedeniyle doğan tazminat alacaklarında zararın meydana gelmesi ile borcun muaccel olması söz konusu olur. Bu durumda herhangi bir vade süresi aranmaz.
• Borcun taksitler halinde ödenmesi konusunda bir anlaşma bulunması halinde taksitlerden herhangi birisinin ödenmemesi ile tüm borç muaccel hale gelebilir. Öncelikle borç sözleşmesinde açıkça bu durum belirtilmiş olmalıdır. Genellikle banka kredilerinde belirli bir taksit ödenmemesi halinde tüm borç muaccel duruma gelebilir.

Borçlu Temerrüdü Nedir?

Borcun muaccel olması ile borçlu temerrüdü birbiri ile yakından ilgili kavramlardır. Kısaca borçlu temerrüdü hakkında da bilgi sahibi olmamız muaccel borç hakkında daha detaylı bilgi sahibi olmamıza imkan tanır. Borçlu temerrüdü, muaccel hale gelmiş olan bir borcun, borçlu tarafından süresinde ödenmemesi veya ifanın süresinde yerine getirilmemesidir. Genellikle borcun vade tarihinin gelmesi ile borcun muaccel olması şartlarının gerçekleşmesi halinde borçlu temerrüdü söz konusu olur.

Borçlu Temerrüdünün Şartları

• Geçerli ve yasal bir borcun bulunması gerekir.
• Borcun muaccel hale gelmiş olması gerekir.
• Borç ifade edilmemiş olmalıdır.
• Vadesi gelen borç hakkında borçluya gerekli ihtarın yapılmış olması gerekir.

Müeccel ve Muaccel Arasındaki Fark

En kısa şekilde müeccel ve muaccel arasındaki farkı birbirlerinin aksi şeklinde; Müeccel halinde borcun vadesinin gelmediğini, muaccel halinde ise borcun vadesinin geldiğini ifade ettiğini söyleyebiliriz. Aşağıda hazırlamış olduğumuz tabloda bu fark daha anlaşılabilir olacaktır.

Muacceliyet İhtarnamesi Nedir?

Muacceliyet ihtarnamesi, borcun ödenebilir hale geldiğinin borçluya resmi olarak bildirilmesidir. Diğer durumlarda olduğu gibi vadesi gelmiş borçlarda veya taksitli ödemelerde taksitlerin ödenmemesi nedeniyle borcun tamamının ödenebilir duruma geldiğinin belirtilmesi amacıyla gönderilir.

Muacceliyet İhtarnamesi Gönderilmezse Ne Olur?

Borç sözleşmesinde veya yasa gereği ihtar gönderilmesi şartı bulunması halinde ihtar gönderilmeksizin icra takibi yapılmaz veya bu konuda dava açılamaz. Muacceliyet ihtarnamesi gönderilmesi zorunlu olduğu hallerde icra takibi yapılması veya dava açılması halinde bu davaların reddedilmesi kuvvetle muhtemel bir durumdur.

Borcun Muaccel Olması Şartları

Herhangi bir borcun muaccel olmasından söz edebilmek için ve borçlu hakkında cebri icra veya alacak davası açabilmek için öncelikle aşağıdaki unsurlardan bir veya bir kaçının mevcut durumda bulunması gerekir.

Vadenin Gelmiş olması

Borç sözleşmesi ile taraflar arasında ödeme tarihi belirlenmiş ise; ayrıca herhangi bir hukuki işleme gerek bulunmaksızın borç muaccel hale gelir.

Vadesiz Borçlarda Borcun Muaccel Olması

Yukarıda belirtmiş olduğumuz durumun aksine alacaklı ile borçlu arasında herhangi bir vade belirtilmemiş olması halinde, alacaklı borçludan borcu ödemesini talep etmesi ile borç muaccel hale gelmiş olur.

Şartın Gerçekleşmesi

Borcun ifası borç sözleşmesi ile bir ifaya bağlanmış ise alacaklı tarafından bu ifanın yerine getirilmesi halinde borç da muaccel hale gelmiş kabul edilir.

Taksitli Borçlarda Borcun Muaccel Olması (Sözleşmeden Kaynaklanan Muacceliyet)

Taksitli borçlarda daha önce alacaklı ile borçlu arasında taksitlerden herhangi birisinin ödenmemesi durumunda borcun tamamının muaccel hale geleceği yönünde bir anlaşma bulunması ve borçlunun taksitlerini ödememesi halinde herhangi bir işlem gerekmeksizin borç muaccel hale gelir.

Muacceliyet İhtarnamesinin Gönderilmesi

Borcun muaccel olmasına sebebiyet veren son durum ise alacaklı tarafından borçluya Muacceliyet ihtarnamesinin gönderilmesidir. Yasa veya borç sözleşmesinde Muacceliyet şartı olarak ihtarname gönderilmesi şartı bulunması halinde alacaklı tarafından ihtarname gönderilmesi ile borç muaccel hale gelir.

Sık Sorulan Sorular

Muaccel Borç Ödenmezse Ne Olur?

Muaccel borcun ödenmemesinin en önemli sonucu borçlunun temerrüde düşmesidir. Bu durumda alacaklı borçlu hakkında borcun niteliğine göre icra takibi başlatabileceği gibi dava açma hakkına sahip olur. Ayrıca borçlunun temerrüde düşmesi ile borca yönelik faiz işlemeye başlar. Devamında yapılacak olan icra takibi veya dava masrafları ile karşılaşmak kuvvetle muhtemel bir durumdur.

Muacceliyet Şartı Geçerli Mi?

Muacceliyet şartı, borç sözleşmesinde açık bir şekilde yer alması halinde mümkündür şart olarak kabul edilir. Yasa gereği veya sözleşmede Muacceliyet şartı düzenlenmiş ise ihtar yapılmaksızın borç muaccel hale gelmez. Bu durum genel geçerli bir kural olmayıp borcun niteliğine göre değişiklik gösterebilir.

Muaccel Borç Yapılandırma Mümkün Müdür?

Alacaklı ve borçlunun karşılıklı olarak anlaşmaya varmaları ile muaccel borcun yapılandırılması mümkündür. Hatta borcun yeniden taksitlendirilmesi, vadesinin uzatılması veya faiz oranlarının da yine alacaklı ile borçlu arasında yapılacak yeni bir sözleşme ile değiştirilmesi mümkündür. Tarafların karşılıklı olarak borç yapılandırma şeklinde anlaşmaya varmış olması devam eden icra takiplerini durdurur.

Muacceliyet İhbarı Gelirse Ne Olur?

Muacceliyet ihbarı, alacaklı tarafından borçluya gönderilen ve borcun muaccel hale geldiğini bildiren resmi belgelerdir. Bu ihtarnamelerde genellikle belirli bir ödeme süresi alacaklıya tanınır. Bu süreler dahilinde borcun ödenmemesi halinde ise alacığın niteliğine göre icra takibine başlanacağı veya dava açma yolu ile alacağın tahsiline başlanacağı açıkça belirtilir.

Muaccel Olmayan Borç Nedeniyle İcra Takibi Yapılabilir Mi?

Kural olarak muaccel hale gelmeyen borçlar için icra takibi yapılamaz. Borcun vadesinin gelmiş olması icra takibi için aranan şartlar arasında yer alır. Bu şekilde başlatılan bir icra takibine borçlunun itiraz veya şikayet hakkını kullanması icranın durdurulmasına karar verilmesine sebebiyet verebilir.

Muacceliyet Ne Zaman Başlar?

Muacceliyetin başlaması borcun vadesinin gelmesi, şarta bağlı borçlarda şartın yerine getirilmesi ve muacceliyet ihtarnamesi zorunlu olduğu durumlarda ihtarın borçluya gönderilmesi ile başlar.