Uzlaşma hukuk sistemimizde yer alan önemli bir alternatif çözüm yoludur. Daha çok toplumsal barışın sağlanması ile beraber uzlaşmaya tabi suçlarda suçun mağdurunun zararının en kısa yoldan karşılanması amaçlanmıştır. Genel amaç mağdurun suçtan dolayı ortaya çıkan zararının karşılanması olması nedeniyle sık sık uzlaşmada para talep edilebilir mi? Uzlaşmada ne kadar para istenir? Müşteki uzlaşmayı kabul etmez ise ne olur gibi sorularla karşılaşmaktayız.
Uzlaşmaya tabi suçlar hakkında daha detaylı bilgi sahibi olmak için “uzlaşmaya tabi suçlar ve uzlaşma şartları” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Uzlaşmada Para İstenir Mi?
Hukuka uygun olması koşulu ile uzlaşmada nelerin talep edilebileceği konusunda bir kısıtlama yapılmamıştır. Bu nedenle uzlaşmada para istenmesinin önünde bir engel yoktur. Mağdurun zararının karşılanması adına suçun failinden maddi ve manevi zararlarımızı talep etme hakkımız vardır.
Uzlaşmada Maddi Zararlar İçin Ne Kadar Para İstenir?
Uzlaşmaya tabi suçlar arasında mala zarar verme suçu, basit dolandırıcılık suçu ve basit hırsızlık suçu gibi mal varlığına yönelik suçlarda yer alır. Bu tür malvarlığına yönelik ve uzlaşma kapsamında olan suçlarda mağdurun zararının giderilmesi koşulu ile uzlaşma sağlanması gerek suçun mağduru, gerekse faili açısından daha önemlidir.
Uzlaşmada neler talep edilebileceği veya para talebinde bulunulması halinde miktarı konusunda bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu gibi mal varlığına yönelik suçlarda doğan zararın karşılanması adına bu oranda talep edilmesinin yeterli olduğunu düşünmekteyiz.
Örneğin basit hırsızlık suçunda, suça konu malın değerinin 10.000 TL olması halinde 10.000 TL veya kısmen daha fazla veya az para talebinde bulunmamız hakkaniyetli olacaktır. Ya da basit dolandırıcılık suçunda ekonomik zararımızın 200.000 TL olduğunda uzlaşma karşılığında bu miktarlara yakın bir para talebinde bulunmamız daha yerinde bir talep olacaktır. Buna karşın ekonomik zararımızın 10.000 TL olduğu, bir uzlaşmaya tabi suçta 150.000 TL – 200.000 TL gibi bir talepte bulunmamızın önünde bir engel olmasa da doğan zarar ile talebimiz arasında bir orantı olmadığı gerçektir.
Vermiş olduğumuz bu kısa bilgiden sonra uzlaşmada maddi zararımız ile orantılı bir para talebinde bulunmamızın daha barışçıl olduğunu söyleyebiliriz.
Uzlaşmada Manevi Zararlar İçin Ne Kadar Para İstenir?
Maddi zarar söz konusu olması halinde mağdur tarafından uzlaşmada ne kadar para isteneceğinin tespiti çok daha kolaydır. Manevi tazminat davalarında olduğu gibi doğan manevi zararın belirlenmesinde yine uzlaşmaya tabi suçlarda da zordur.
Türk Ceza Kanunumuzda suç olarak tanımlanmış ve uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer alan hakaret, tehdit, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişilerin huzur ve sükununu bozma gibi suçlarda suçun mağdurunun manevi olarak zarara uğraması daha yüksek olasılıktadır.
Bu gibi durumlarda suçun mağdurunun yaşamış olduğu üzüntü, keder, psikolojik çöküntü veya kişilik haklarının zarar görmesi gerekçesi ile bu zararların maddi olarak giderilmesini talep etme hakkımız vardır.
Bu tür manevi zararların maddi karşılığının belirlenmesi oldukça zordur. Bu durumda ise tarafların sosyal ve ekonomik durumları uzlaşma talep edilecek olan para miktarının belirlenmesinde en etkili unsurdur. 300.000 TL – 500.000 TL gibi yüksek kabul edilebilecek manevi zararlara karşı talepler mağdurun manevi zararını karşılayabileceği gibi temsili olarak talep edilecek çok cüzi miktarlarda zaman zaman manevi zararın giderilmesinde yeterli olabilecektir. Hatta bazı durumlarda “özür dilemek” dahi mağdurun manevi zararının giderilmesinde yeter olabilmektedir.
Uzlaşmaya tabi suçlarda manevi zararın para olarak talep edilmek istenmesi halinde suçun failinin ekonomik koşulları da göz önüne alınarak hakkaniyetli bir talepte bulunulması mümkündür.
Trafik Kazalarında Uzlaşmada Ne Kadar Para İstenir?
Yaralamalı olarak sonuçlanan trafik kazaları Türk Ceza Kanunumuzun 89. Maddesinde “taksirle yaralama suçu” olarak değerlendirilmektedir. TCK 89 maddesinde yer alan taksirle yaralama suçu uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer alır. Meydana gelen kazadan dolayı kişinin yaralanması ile birlikte ayrıca trafik kazası sonucu maddi zarara uğraması da muhtemeldir.
Bu gibi durumlarda ise uzlaşmada talep edebileceğimiz para kalemleri artabilir. Her ne kadar uzlaşmanın konusunu taksirle yaralama oluştursa da; Mağdurun aracında meydana gelen zararı uzlaşma şartı ile talep etmemizin önünde bir engel yoktur. Ayrıca kişinin yaralanmasına bağlı olarak yaşamış olduğu acı, üzüntü ve devamında iş gücü kaybına bağlı olarak maddi zararların da uzlaşma şartı ile talep edilebilmektedir.
Hakaret Suçunda Uzlaşmada Ne Kadar Para İstenir?
Hakaret suçu kişilik haklarına yönelik bir saldırı niteliğinde olması nedeniyle genellikle maddi zarar doğuran bir suç değildir. Bu durumda ise yukarıda detaylarını paylaşmış olduğumuz manevi zararların giderilmesi için uzlaşmada para talebinde bulunulabilir. Hakaret suçunda uzlaşmada ne kadar para isteneceği konusunda genel bir miktar belirmek oldukça zordur. Bu durumda hakaretin boyutu, niteliği ve tarafların ekonomik koşulları dikkate alınarak bir miktar belirlenmesi gerekir.
Uzlaşmada Ne İstenir?
- Maddi zararın karşılanması
- Manevi zararın giderilmesi
- Özür dilenmesinin istenmesi
- Hastane tedavi veya ilaç masraflarının karşılanması
- Bağış yapılması
- Kamu yararına herhangi bir işin görülmesi
- Yazılı taahhüt verilmesi
- Karşılıklı şikayette vazgeçmenin talep edilmesi
- Zarar verilen eşyanın onarılması veya değiştirilmesi
Yukarıda sıralamış olduğumuz bu talepler uzlaşma prosedürünün uygulanması sırasında mağdur tarafından sık ileri sürülen talepler arasında yer alır. Ancak unutmamak gerekir ki suçun mağdurunun bu veya benzeri talepleri ileri sürmesi gerektiği gibi bir zorunluluk yoktur. Mağdur herhangi bir talebi olmasa da uzlaşmayı kabul edebilecektir.
Uzlaşma Parasını Kim Belirler?
Bu durum tamamen müştekinin takdirine bırakılmıştır. Ancak uzlaştırmacı gerek görmesi halinde bu konuda tarafların anlaşması adına önerilerde bulunabilir. Ancak uzlaştırmacının belirli bir miktar üzerinde zorlayıcı bir baskı kurması söz konusu olamaz.
Uzlaşma Görüşmelerinde Pazarlık Yapılır Mı?
Uzlaşmaya tabi suçlarda şüphelinin / sanığın müştekinin talep etmiş olduğu miktarı doğrudan ödeme zorunluluğu yoktur. Bu nedenle müştekinin uzlaşma şartı ile para talebi bulunması halinde bu konuda bir ortak miktar belirlemek adına müzakere yapılması mümkündür.
Sık Sorulan Sorular
Müşteki Uzlaşmayı Kabul Etmezse Ne Olur?
Uzlaşmaya tabi suçlarda şüpheli hakkında kamu devası açılmasından önce tarafların uzlaşmaya davet edilmesi yani uzlaşma prosedürünün uygulanması zorunludur. Buna karşın suçun mağdurunun uzlaşmayı kabul etmek gibi bir zorunluluğu yoktur. Müşteki uzlaşmaya kabul etmemesi halinde şüpheli hakkında atılı suçlamadan dolayı kamu davası açılır.
Uzlaşmada Manevi Tazminat İstenir Mi?
Suçtan zarar görenin maddi veya manevi zararlarını uzlaşma görüşmelerinde talep etmesi mümkündür. Bu zararlar maddi zarların tazmini talepli olabileceği gibi manevi zararların giderilmesi şeklinde de olabilir.
Uzlaşmada Para Nereye Ödenir?
Uzlaşmanın mağdurun maddi zararların giderilmesi şartı veya para talep edilmesi şartı ile sağlanması halinde bu miktarlar müştekiye ödenir. Ödenme şekli konusunda yasal bir zorunluluk yoktur. Ancak ispatlanabilirlik açısından uzlaşmada para ödemelerinin müştekiye ait banka hesabına bu yönde bir açıklama şerh düşülerek ödenmesi daha yerinde olacaktır.
Davada Uzlaşma Olmazsa Ne Olur?
Genel olarak uzlaşmaya tabi suçlarda uzlaşma prosedürü soruşturma aşamasında uygulanır. Ancak herhangi bir sebeple soruşturma aşamasında uzlaşma hükümleri uygulanmaması veya yargılama aşamasında suçun uzlaşma kapsamına alınması halinde dava aşamasında da uzlaşma hükümlerinin uygulanması mümkündür. Dava aşamasında uzlaşma olmazsa sanık hakkındaki yargılamaya devam olunur ve ilgili sevk maddesi uyarınca ceza verilir.
Uzlaştırmacının Parasını Kim Öder?
Soruşturma aşamasında veya dava aşamasında uzlaştırma hükümlerinin uygulanması halinde uzlaştırmacı ücreti ve diğer tüm masraflar devlet hazinesi tarafından karşılanır. Taraflardan herhangi bir ücret talep edilmez.